1)   Generatieproblematiek

Babyboomers, generatie X, generatie Y en generatie Z. Op de werkvloer zul je ze allemaal aantreffen, ieder met hun eigen kenmerken, kwaliteiten en expertise. Waar de babyboomers nog stammen uit de tijd dat een gemiddelde werkplek nog geen computerapparatuur bevatte, is de generatie Z bij wijze van spreken met de smartphone in de hand geboren. Het is dan ook niet moeilijk voor te stellen dat deze generaties allemaal andere eisen stellen aan de ICT-voorzieningen binnen de organisatie. Denk hierbij aan thema’s als beeldvergaderen, chatten, mobiel- en thuiswerken. Aan de ICT-afdeling dan vervolgens de opdracht om alle generaties te voorzien van de middelen die ze optimaal ondersteunen en de werkplek waarin ze kunnen presteren. Het aloude stigma ‘one size fits all’ gaat in deze tijden dus niet meer op!

2)   Ontwikkeling van mens en techniek

Waar er in de jaren ’80 van de vorige eeuw op het gebied van technologie en applicaties nog niet zoveel te kiezen was, is dat vandaag de dag wel anders. Iedere dag verschijnen er nieuwe applicaties en verdwijnen er ook weer net zoveel. In de oude tijden was het dus voor ICT-afdelingen redelijk eenvoudig om de organisatie te ondersteunen en relatief autonoom te kiezen welke applicaties en apparatuur gebruikt moest worden. Tegenwoordig zijn mensen thuis gewend om allerlei techniek en applicaties in hun dagelijkse leven te integreren. Ze vinden het raar als ze thuis dingen kunnen die op kantoor ineens niet kunnen, alsof de kantooromgeving 10 jaar achterloopt. Vanuit ICT bekeken gaat het dus niet zozeer meer over autonoom dicteren, apparatuur repareren en spullen beheren, maar meer over adviseren, ondersteunen en optimaliseren.

3)   Shadow IT

Doordat medewerkers meer tech-savvy zijn geworden en technologie steeds verder in hun dagelijkse leven wordt geïntegreerd, nemen ze deze toepassingen ook mee naar kantoor. Gesteund door de ICT-afdeling die vaak niet voldoende kan faciliteren (the department of no), rollen medewerkers hun eigen applicaties uit. SaaS-abonnementen zijn snel afgesloten, er zijn bijna geen ICT-middelen voor nodig omdat alles via de browser verloopt de kennis op diverse afdelingen is behoorlijk groot. Veel van deze oplossing is niet per definitie schadelijk, maar de gevolgen zijn vaak niet goed in beeld. Data loopt ineens niet meer mee in de back-up, staat bij externe leveranciers en oplossingen voldoen mogelijk niet meer aan het vastgestelde beleid. Continuïteit en dataveiligheid kunnen dan ook makkelijk in het gedrang komen.

4)   Beveiliging en wetgeving

Hoewel veel regelgeving binnen de AVG niet nieuw is, maar binnen de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) al deels van toepassing was, speelt 28 mei 2018 een belangrijk rol in de ICT wereld. Met hoop verplichtingen en torenhoge boetes, worden ons alle de schrik aangejaagd. Ook hier geld dus ‘voorkomen is beter dan genezen’, wat in de praktijk betekent dat veel ICT-afdelingen druk zijn met allerhande beleidsstukken, richtlijnen en awareness sessies. Ondanks dat informatieveiligheid natuurlijk helemaal geen ICT-feestje is, maar een probleem voor de organisatie als geheel. In de praktijk merk ik dat veel ICT-afdelingen hier hun handen vol aan hebben, letterlijk en figuurlijk.

5)   Spannende ontwikkelingen

Alsof alle bovenstaande ontwikkelingen nog niet voldoende beslag leggen op ICT-afdelingen, staan de volgende grote ontwikkelingen alweer voor de deur. Zaken als Artificial Intelligence, Blockchains en Big Data voelen nu nog als mobiele telefonie in 1998 (het bekende filmpje van Frans Bromet), maar staan echt op het punt van doorbreken. Pas de supersnelle adoptiecurve van mobiele telefonie toe op de nieuwe ontwikkelingen en het is niet ondenkbaar dat deze ontwikkelingen binnen een jaar gemeengoed zijn. Om nog maar te zwijgen over de kans dat in de huidige tijd de adoptie van innovatie nog veel sneller gaat…

Meer informatie

Wil je meer weten over de problemen die voor ICT-afdelingen op de loer liggen? Of eens verder praten over een betere afstemming tussen business en IT? Of staat jouw organisatie voor een grote verandering en kun je wel wat verfrissende blikken gebruiken? Neem eens vrijblijvend contact op met ons om te kijken wat wij, of andere experts in ons professionele netwerk, voor jouw organisatie kunnen betekenen.

Ssstttt, niet meer praten!

De mythe die deze keer centraal staat, luidt als volgt: “Als ik een aanbesteding uitschrijf dan mag ik niet meer met mijn huidige leverancier aan tafel om over het lopende contract te praten.” Het ligt er wat mij betreft dik bovenop dat het hier een mythe betreft, hoe zouden we immers over de lopende contractzaken en de lopende dienstverlening kunnen communiceren.

Maar er schuilt wel degelijk een gevaar achter deze mythe, met name wanneer we kijken naar de uitgangspunten van het Europees aanbesteden: non-discriminatie, gelijke behandeling, transparantie en proportionaliteit. De huidige leverancier heeft vanuit de huidige overeenkomst veel meer kennis over de scope van de opdracht dan de rest van de markt. Hierdoor ontstaat een rimpel in het ‘level-playing field’; de huidige leverancier kan immers vanuit de lopende opdracht kennis hebben die de rest van de markt niet heeft.

Aandachtspunten

Vanuit de eerste drie pijlers van aanbesteden beschrijf ik hieronder per pijler een aantal aandachtspunten en overwegingen.

Non-discriminatie

Alle marktpartijen moeten gelijk behandeld worden en dus van dezelfde informatie uit kunnen gaan en op eenzelfde kennisniveau zitten. Dit vraagt van Aanbestedende diensten dat zij goede aanbestedingsdocumenten opstellen, waarin zoveel mogelijk relevante informatie wordt gedeeld. Hoewel het nooit helemaal zal lukken, moeten de documenten dermate goede informatie geven, dat nieuwe leveranciers ongeveer hetzelfde kennisniveau verkrijgen als de huidige leverancier heeft.

Daarnaast moet er in de aanbestedingsdocumenten worden gewaakt voor discriminerende eisen en wensen, zoals bijvoorbeeld het zwaar laten meewegen van de migratie naar de nieuwe oplossing (bij de bestaande leverancier is een migratie vaak niet nodig), het specificeren richting de oplossing van de huidige leverancier, of het opstellen van een onrealistische planning waardoor de huidige leverancier onwenselijk voordeel heeft.

Gelijke behandeling

Naast gelijke informatie, zullen ook alle partijen gelijk behandeld moeten worden. Dit betekend onder meer dat de huidige leverancier een goed onderscheid zal moeten maken tussen de contacten naar aanleiding van de dagelijkse operatie en de commerciële contacten rondom de aanbesteding. In de praktijk merken we dat dit over het algemeen goed geregeld is, veelal ook doordat het verschillende afdelingen zijn.

Toch is de verleiding vaak groot om tijdens het normale contact ook de aanbestedingsperikelen te bespreken. Wij raden aanbestedende diensten dit ten strengste af, dit is een behoorlijk risico voor onenigheid verderop in het proces. Daarnaast zal de huidige leverancier ook gewoon het formele proces van de aanbesteding moeten volgen, zoals alle marktpartijen dit doen.

Transparantie

Tot slot is transparantie een belangrijk element. Dit zorgt er in de aanbesteding voor dat de aanbestedende dienst helder moet zijn over het huidige contract. Dit betekent niet meteen dat de vuile was naar buiten moet en alle nukken van de huidige overeenkomst aan bod moeten komen, maar het is wel aan te raden om te benoemen wie de huidige leverancier is en welke punten de aanbestedende dienst geleerd heeft uit deze overeenkomst.

Tot slot moet in de beoordeling ook transparant gehandeld worden, de huidige leverancier mag niet bevoordeeld worden in de beoordeling. Zorg er dus als aanbestedende dienst voor dat er een helder beoordelingsprotocol is, dat voor alle partijen gelijk is en waar alle partijen in principe ook gelijk op kunnen scoren. Daarnaast is het van belang dat de criteria die gescoord worden, transparant een eerlijk zijn, dus ook hierin mag de huidige leverancier geen voordeel ondervinden ten opzichte van de overige marktpartijen.

Meer weten?

Wilt u meer weten over het Europees aanbesteden van ICT, sparren over hoe u handen en voeten geeft aan de procedure binnen uw organisatie of meer weten over het opstellen van een transparant, eerlijk en niet-discriminerend Programma van Eisen? U kunt contact opnemen met Durk Boersma, aanbestedingsexpert bij itmgr.

De mythe…

De mythe die Pianoo beschrijft is als volgt: “Als ik de markt consulteer, moet ik met alle marktpartijen tegelijkertijd praten.” Dat dit een mythe is moge duidelijk zijn: het benaderen van alle partijen is vaak onmogelijk omdat het er simpelweg teveel zijn. Evenzo is het tegelijkertijd spreken van marktpartijen vaak niet goed haalbaar. Vanuit de praktijk merk ik dat veel Aanbestedende diensten onzeker zijn over contact met de markt, dit terwijl de Aanbestedingswet hier wel rekening mee houdt. De Aanbestedingswet biedt de volgende pijlers: non-discriminatie, gelijke behandeling, transparantie en proportionaliteit. Met deze pijlers in het achterhoofd is er de mogelijkheid om de markt te verkennen middels een (meer informele) marktverkenning of de (formelere) marktconsultatie. Hoewel beide begrippen niet in de Aanbestedingswet voorkomen, zijn er voor de marktconsultatie wel degelijk richtlijnen. De marktverkenning kan door Aanbestendende diensten vrij gebruikt worden, mits uiteraard aan de pijlers van het aanbesteden wordt voldaan.

Stappenplan

De marktconsultatie kent in basis drie stappen: (1) het uitnodigen van partijen, (2) het doen van een schriftelijk onderzoek en (3) de verslaglegging van het onderzoek. Bij de eerste stap heeft een Aanbestedende dienst keuze uit drie mogelijkheden, te weten (a) het zelf uitnodigen van een aantal partijen, (b) aankondiging in een vakblad of (c) aankondiging op TenderNed.
De tweede stap wordt meestal gekenmerkt door het schriftelijke onderzoek, maar kan naar inzicht van de Aanbestedende dienst worden uitgebreid met een mondelinge toelichting of een inhoudelijk atelier. Deze term wordt door Pianoo gebruikt voor een interactieve sessie, waarbij veelal meerdere marktpartijen relevante feedback kunnen geven en waarbij onderlinge discussie tot aanvullende inzichten kan leiden. Vaak spreken we over open en gesloten marktconsultaties, afhankelijk van of de marktconsultatie wordt gepubliceerd (open) of dat marktpartijen worden uitgenodigd deel te nemen (gesloten).

Tijdens de uitvoering van het schriftelijke onderzoek is het wederom van belang om de pijlers van het aanbesteden in gedachte te houden. Dit betekent dat alle marktpartijen dezelfde informatie beschikbaar krijgen, dezelfde vragen dienen te beantwoorden en hetzelfde behandeld dienen te worden. Na afloop van het schriftelijk onderzoek, al dan niet aangevuld met eerder genoemde opties, dient de aanbestedende dienst daarom een verslag te maken van de uitkomsten. Het is raadzaam om dit verslag bij een eventuele aanbesteding mee te publiceren. Hierdoor kunnen ook partijen die niet hebben meegedaan aan de marktconsultatie, kennis nemen van de uitkomsten, wat een level playing-field creëert. Zo hoeft u niet alle marktpartijen uit te nodigen en tegelijk te spreken, maar kunt u wel gebruikmaken van de kennis die in markt zit voor uw aanbesteding.

De mythe… ontkracht!

Om terug te keren naar de mythe: u hoeft dus niet alle partijen aan te schrijven in de marktconsultatie en hoeft ook niet met alle partijen tegelijk te spreken. Bovenstaand is een beknopt overzicht opgenomen van de mogelijkheden die Aanbestedende diensten hebben op het gebied van marktconsultatie. Bij alle uitgevoerde stappen blijft het uiteraard van belang om de pijlers van het aanbesteden te respecteren.

Meer informatie

Wilt u meer weten over het Europees aanbesteden van ICT, of kijken hoe een marktconsultatie binnen uw inkooptraject van toegevoegde waarde kan zijn? U kunt contact opnemen met Durk Boersma.

Wie overweegt zijn IT op weloverwogen wijze via Clouddiensten af te nemen, waant zich vaak in een doolhof van complexe werkelijkheden en tegenstrijdige meningen. Aan de hand van vijf stellingen introduceren Durk Boersma en Walter van Holst een routekaart om de weg te vinden.

In de praktijk neemt bijna iedere organisatie Clouddiensten af, of dat nu beleid is of niet. En dan zijn er enerzijds veel kritische geluiden over beveiliging en privacy in de cloud, zeker sinds de Snowden-onthullingen. Anderzijds bezweren leveranciers, en al helemaal hun resellerkanalen, dat er niets aan de hand is en dat de cloud alle problemen als sneeuw voor de zon doet verdwijnen. In dit artikel een aantal aandachtspunten die kunnen helpen als routekaart in het doolhof van Clouddiensten.

1) Informatiebeveiliging in de Cloud vereist serieuze managementaandacht

Of we nu wel of niet voor Clouddiensten kiezen, vrijwel geen enkele organisatie heeft de beveiliging werkelijk op orde. Dat wil zeggen, bijna geen enkele organisatie heeft de informatiebeveiliging op een niveau dat wenselijk is. Iedere discussie over ‘meer’ of ‘minder’ is lastig. De onderliggende vraag ‘veilig voor wat?’ kent vaak verschillende antwoorden, maar wordt slechts zelden gesteld. Het dreigingsbeeld voor de salarisadministratie van een kaasgroothandel is nu eenmaal anders dan die van een nieuwsorganisatie die onderzoekjournalistiek naar corruptie in Oost-Europa bedrijft. Waarbij de externe salarisadministrateur van bovengenoemde nieuwsorganisatie misschien een veel sappiger doelwit is dan hij zich realiseert. De hamvragen blijven: doe ik het nu goed genoeg voor mijn organisatie en maak ik de situatie slechter of beter met een Cloudprovider? En wegen de kosten voor het intern verbeteren van de situatie op tegen de overstap naar een externe leverancier? Vergeet daarbij niet dat een externe leverancier ook aandacht en sturing nodig heeft. Bij een grote leverancier, die vaak goedkoper zijn diensten aanbiedt, leert de praktijk dat dit praktisch onhaalbaar is. Daarnaast moet de vraagkant uiteindelijk nog steeds kunnen blijven beoordelen of de geleverde kwaliteit, inclusief beveiliging, wel voldoende is. En om het nog ingewikkelder te maken, die hele grote, moeilijk aan te sturen leveranciers, zijn door hun schaalgrootte juist het beste in staat om de ernstigste bedreigingen het hoofd te bieden. Want over het algemeen is het met de informatiebeveiliging, zeker bij organisaties waar IT niet als een kernactiviteit wordt gezien, droevig gesteld. In die zin kan zelfs een overstap naar een publieke cloudomgeving al een wezenlijke verbetering opleveren.

2) Zonder vergaande transparantie van Cloudleveranciers geen AVG-compliance

Voor traditionele nutsvoorzieningen maakt het doorgaans weinig uit wie de leverancier van je leverancier is. Dus of onze elektriciteit nu uit een Deens windpark, Duitse bruinkoolcentrale of een Noorse waterkrachtcentrale komt, zolang maar de juiste spanning, frequentie en vermogen worden aangeboden. De belofte van clouddiensten is dat we met name infrastructuur als een nutsvoorziening kunnen gaan beschouwen. In de praktijk kan deze belofte echter nog lang niet worden waargemaakt. Waar het voor de stroom niet uitmaakt uit welk land deze komt, maakt het wel degelijk uit waar (persoons) gegevens verwerkt worden én dat de afnemer daarover geïnformeerd is. Zozeer zelfs dat dit in de Algemene Verordening Gegevensverwerking (AVG), die per 25 mei 2018 ingaat, tot een wettelijk vereiste is verheven. Ongeacht de locatie van de gegevens, moet de afnemer weten welke (onder) aannemers er betrokken zijn bij de gegevensverwerking. Verder moet de afnemer daar mee ingestemd hebben óf in staat zijn bezwaar te maken.

De gedachte is dat de verantwoordelijke voor de (persoons)gegevensverwerking blijvend in staat moet zijn om controle uit te oefenen, ook als de feitelijke verwerking door (cloud)dienstverleners plaatsvindt. En dat die in beginsel binnen de Europese Economische Ruimte plaats moet vinden, al zijn er uitzonderingssituaties. Het bovenstaande zou een open deur moeten zijn, maar is dat in de praktijk vaak niet. Zeker bij (mobiele) applicaties op basis van PaaS-platforms (bijvoorbeeld Heroku) komt het voor dat leveranciers zichzelf het recht voorbehouden om van bouwstenen te veranderen zonder de klant hiervan te verwittigen. Leveranciers zien dit soms zelfs als een deugd, want ontwikkelaars moeten vrij zijn de beste middelen te kiezen. Buiten technische aspecten, vragen zij zich zelden af of andere aspecten meespelen. Het cowboygedrag is niet verdwenen uit de IT, het is alleen verschoven naar andere toepassingsgebieden. De oplossing is even simpel als doeltreffend: vooraf vragen stellen over dit onderwerp, dit contractueel vastleggen én naleving handhaven.

3) Vendor lock-in is een levensgroot gevaar

Bij sourcing van clouddiensten is sprake van een meer ingrijpende relatie tussen afnemer en leverancier. Beheer en ondersteuning liggen veelal in handen van de leverancier, wat zorgt voor afhankelijkheid. Als de relatie om wat voor reden dan ook beëindigd moet worden ontstaat automatisch de vraag hoe men toegang tot de eigen data waarborgt. Hosting wordt immers per definitie door de leverancier uitgevoerd. Tweede belangrijke vraag, zeker bij meer complexe SaaS-oplossingen, hoe men de inrichtingskeuzes goed gedocumenteerd terugkrijgt. Vaak wordt onderschat hoezeer sommige SaaS-oplossingen nog blokkendozen zijn die flink wat aanvullende inrichting vergen. Of, wat ook veel voorkomt, dat een SaaS-oplossing voor de eindgebruiker wel een naadloos ogende oplossing is, maar onder de motorkap een aantal aan elkaar geknoopte eilandjes zijn. In dat geval zijn geëxporteerde datasets geen samenhangend geheel, maar losse datasets met al dan niet gedocumenteerde onderlinge relaties. Vendor lock-in is niet nieuw, maar de pijn die het veroorzaakt wordt veel meer acuut bij clouddiensten.

4) Flexibiliteit is niet gegarandeerd

Veelgehoorde argumenten voor clouddiensten zijn flexibiliteit en schaalbaarheid. Zeker bij Infrastructureas-a-Service en Platform-as-a-Service zijn dit ijzersterke verkoopargumenten, maar ook bij Software-as-a-Service is een betaal-naar-verbruik-argument zeker niet te versmaden. Al helemaal als de dienst wordt aangeboden op basis van een verrekenmodel dat correspondeert met dat van de eigen organisatie. In onderwijsland bijvoorbeeld zijn SaaS-oplossingen die afrekenen op leerlingaantallen behoorlijk populair, mede doordat zij zelf primair op basis van die aantallen gefinancierd worden. En de basisfunctionaliteit is vaak ook nog behoorlijk scherp geprijsd. Minder scherp geprijsd zijn de extra modules, want dan is de klant al binnen. Het feitelijke gebruik van clouddiensten is vaak veel constanter dan de voorgespiegelde flexibiliteit doet vermoeden. Hier schuilt een verborgen kostenpost. Of een extra winstmarge voor de leverancier, om de zonzijde voor die kant niet over het hoofd te zien. Een andere vorm van flexibiliteit is meer kwalitatief. Hoe makkelijk is het om de oplossing aan de (veranderende) organisatievereisten aan te passen, bijvoorbeeld voor nieuwe koppelingen?

De noodzaak hiervoor speelt vooral bij SaaS en daar is het beeld wisselend. Enerzijds zijn er de ‘legodoos’-achtige oplossingen, zoals SalesForce, waar relatief veel mogelijk is. Anderzijds zijn er SaaS-oplossingen waar weinig aan te configureren valt. Vooral bij deze laatste categorie worden koppelingen met legacy-systemen echt niet bijgehouden als de SaaS-oplossing een technologische vernieuwing ondergaat. En dan moet je wel overgaan op iets nieuws of de investering in de overgang naar de SaaS-oplossing vroegtijdig afschrijven en weer een (mogelijk pijnlijk) implementatietraject ingaan. Dit speelt overigens niet uitsluitend bij SaaS, al komt het daar relatief scherper tot uiting. Wie bijvoorbeeld naar een hogere graad van versleuteling over wil stappen bij IaaS, omdat het dreigingsbeeld is veranderd, zal niet zelden met meerkosten geconfronteerd worden. Of zelfs met een botte weigering van de leverancier, omdat die nu eenmaal baat heeft bij een homogeen dienstenaanbod, en dus niet van zijn concept wil afwijken. En dan moet men maar hopen dat de flexibiliteit zich ook geuit heeft in korte contractstermijnen. De praktijk leert dat dit nog niet zo gangbaar is.

5) Cloudsourcing biedt voordelen, maar…

Concluderend kan vooral gesteld worden dat clouddiensten enorme voordelen kunnen hebben. Ook op het gebied van beveiliging. Maar, de vendor lock-in kan ertoe leiden dat die voordelen niet volop benut worden. Daarnaast is de belangrijkste drijfveer voor veel cloudtrajecten, de hoop dat IT minder managementaandacht zal vergen, een verkeerde drijfveer. Wat de flexibiliteit betreft: breng vooral de basisbehoeften van de organisatie in kaart en vergelijk die met het deel dat fluctueert. Dan kan best eens blijken dat de behoefte aan flexibiliteit niet zo groot is als gedacht. En vraag vooral ook door naar de (technologische) groeipaden van de leverancier en maak daar zo nodig afspraken over, zodat dit op een beheersbare wijze plaats kan vinden.

Meer informatie

Wilt u weten wat de cloud of cloudsourcing voor uw organisatie kan betekenen? Of gewoon eens bijpraten over de nieuwe ontwikkelingen binnen de cloudmarkt? Of bent u al een stap verder en wilt u gaan specificeren en inkopen? Een afspraak voor een kop koffie is snel gemaakt!

In het begin van de twintigste eeuw bleven gloeilampen gemiddeld 2500 uur branden, met als uitzondering op de regel een gloeilamp in een brandweerkazerne in Livermore (VS) die al 105 jaar achtereen brandt. Vandaag de dag is de gemiddelde brandduur van een lamp nog maar 1000 uur. Er wordt gezegd dat er rond 1924 een geheim kartel werd gevormd, met als doel om de levensduur van een gloeilamp terug te brengen naar 1000 uur. Immers, als alle lampen 105 jaar zouden branden, zouden er maar weinig nieuw lampen verkocht worden. De conclusie van Rau: “bedrijven maken producten die moedwillig stuk gaan. Nieuw is eigenlijk nog net niet stuk.” In de ICT herkennen we dit fenomeen ook, kijk bijvoorbeeld naar de geruchtenstroom rondom Apple en batterijduur van de iPhones na iOS-updates.

Mijn interesse wordt nog groter wanneer Rau begint te vertellen over een architectuurklus bij een grote luchthaven, waarbij hij zich onder andere bezig heeft gehouden met de verlichting. Voor deze verlichting gaat hij in gesprek met een grote lampenfabrikant, waarbij hij zegt: “ik wil licht van jullie kopen”. De lampenfabrikant gaat erover nadenken, en komt met de volgende oplossing: als de verlichting 15 jaar mee moet gaan, en de gemiddelde lamp gaat 6 jaar mee, dan moet je 2,5 lamp per armatuur kopen. Met name die halve lamp is minder handig, dus de lampenfabrikant wordt met huiswerk teruggestuurd. Uiteindelijk komen ze terug met een lamp die wel 15 jaar mee gaat. Met andere woorden, wanneer de consequenties van het product niet meer bij de klant maar bij de leverancier liggen, wordt er ineens anders (wellicht zelfs beter) over nagedacht.

Maar Rau maakt het nog mooier: “Ik heb laatst gehoord dat je stroom nodig hebt om licht te maken. Voor mijn part maak je een lamp die op witte wijn of rode wijn loopt, maar stel dat je stroom nodig hebt om licht te leveren, de rekening is voor jou en niet voor mij.” De leverancier moet zijn gehele verdienmodel en prijsmodel omgooien, maar komt uit eindelijk met een oplossing. In feite koopt Rau hiermee voor de luchthaven licht ‘as-a-service’, een begrip dat we in de ICT maar al te goed kennen.

Een tweede, ook weer mooi aansluitend voorbeeld komt uit de verbouwing van het hoofdkantoor van een nutsbedrijf. Door hergebruik van bestaande panden is Rau op zoek naar een leverancier voor een stalen dakconstructie. De opdracht voor de levering van de stalen dakconstructie wordt vervolgens Europees aanbesteed (ook dit kennen we maar al te goed in de ICT). Hier geldt echter dezelfde contradictie, staalproducenten willen juist graag zoveel mogelijk staal verkopen, terwijl het nutsbedrijf liever weinig staal koopt en de kosten laag houdt. Uiteindelijk wordt de oplossing gevonden bij een producent van achtbanen voor kermissen, want die snappen dat minder staal beter is!

Hoewel de bovenstaande verhalen mooie, op zichzelf staande anekdotes lijken, vallen er wel degelijk lessen uit te trekken die we in de ICT kunnen gebruiken:

• Leveranciers hebben producteigenschappen, verkoopstrategie en prijsmodellen op elkaar afgestemd; deze hoeven niet altijd overeen te komen met de belangen van afnemers;
• Door de consequenties van bovenstaande mismatch niet het probleem van de afnemer te laten zijn, maar van de leverancier, wordt er anders (en vaak zelfs beter) over nagedacht;
• Verdienmodellen van leveranciers kunnen soms tegengesteld zijn aan de doelstellingen van een klant; enige vorm van creativiteit bij het vormgeven van de inkoopopdracht is dus noodzakelijk, en komt waarschijnlijk de uiteindelijke samenwerking ten goede!

Wilt u weten welke mogelijkheden er in de ICT zijn om de consequenties van oplossingen bij de leverancier neer te leggen? Of hoe deze op een goede manier te contracteren zijn? Of bent u benieuwd naar hoe creativiteit toegevoegd kan worden aan een naar zijn aard rechtlijnige Europese Aanbesteding? Wij zijn graag bereid om mee te denken, een afspraak voor een kop koffie met Durk Boersma is snel gemaakt!

Van Native naar HTML5

Waar voorheen de platformen van Apple en Google veruit favoriet waren voor het ontwikkelen van applicaties, is nu voor het eerst de stand van zaken anders. iOS is nog steeds het platform met de meest loyale ontwikkelaars, zo’n 59% van de deelnemers aan het Developer Economics onderzoek geeft aan iOS als hun primaire ontwikkelplatform te te gebruiken. In voorgaande uitgaves van het onderzoek kwam Google’s Android ontwikkelplatform daar als tweede achter. Maar sinds Q1 2014 moet deze tweede plek gedeeld worden met HTML5 als ontwikkelplatform. Wat HTML5 precies is en wat de voor- en nadelen van deze ontwikkelmethodiek zijn, hebben we al beschreven in een eerdere blog.

Groei vraagt om nieuwe techniek

Maar waarom vindt deze opmars juist nu plaats? Al sinds langere tijd zijn iOS en Android overheersende besturingssystemen voor mobiele apparaten. En sinds de introductie van iPhone in 2007 heeft Apple er alles aan gedaan om marktleider te worden en te blijven. Ondanks het hoge marktaandeel dat Apple claimt, vertellen de opkomende economieën een ander verhaal. In Zuid-Amerika, Azië, Afrika en het Midden Oosten moet Apple voorrang geven aan Android en HTML5. Op de Aziatische markt is het marktaandeel van Android dubbel zo groot als dat van Apple, in de Afrikaanse markt zelfs het viervoudige. Het groeiende aantal Android devices vraagt om een steeds meer platform-onafhankelijke manier van apps ontwikkelen: HTML5.

Is dit dan de heilige graal?

Zolang het aantal nieuwe mobiele apparaten in opkomende markten blijft groeien, zal de hierboven beschreven verschuiving van Android en iOS naar HTML5-ontwikkelplatform ook blijven doorgaan. Gebruikers en ontwikkelaars zullen vermoedelijk nog steeds voorkeuren blijven houden voor native-ontwikkelde apps, maar het wordt steeds minder opportuun om meerdere apparaten en besturingssystemen te ondersteunen voor ontwikkelaars. Met andere woorden, terwijl HTML5 nu nog maar het primaire ontwikkelplatform is voor zo’n 26% van de ontwikkelaars, zal dit waarschijnlijk de komende tijd alleen maar toenemen. Op welk moment de native-apps de HTML5-apps een halt zullen toeroepen? Het blijft koffiedik kijken, maar zolang HTML5 niet dezelfde functionaliteit kan bieden als native ontwikkelde apps, zullen native-apps altijd nodig blijven!

Meer informatie

Voor meer informatie over dit onderwerp, kunt u contact opnemen met Durk Boersma.

Voordelen

Het grootste voordeel van het gebruik van zakelijke apps in de facilitaire dienstverlening is het transparanter worden van de dienstverlening. Klanten krijgen beter inzicht in de werkzaamheden die gedaan worden, de tijd die de medewerkers hebben besteed aan bepaalde handelingen, er is minder papierwerk nodig en bedrijfsprocessen kunnen efficiënter worden ingericht. Uiteindelijk kan een hogere klanttevredenheid behaald worden, met aan de andere kant toch een potentiele kostenbesparing voor u als werkgever. Daarnaast kunnen uw medewerkers op een meer zelfstandige manier aan de slag en kunnen ze meer taken uitvoeren in minder tijd.

Maar hoe dan?

Om succesvol met zakelijke apps te gaan werken, waardoor de bovenstaande voordelen behaald kunnen worden, zullen een aantal technische en organisatorische randvoorwaarden vervuld moeten worden. In dat soort gevallen komt de specialistische kennis van itmgr goed van pas. Mitopics houdt zich vanuit strikt onafhankelijke basis bezig met innovatieve IT-vernieuwingstrajecten, waardoor wij bij
uitstek in staat zijn om eisen en wensen vast te leggen, randvoorwaarden helder te krijgen en te zorgen voor een oplossing die ook echt past bij uw organisatie. Daarnaast houden onze juristen zich bezig met het opstellen en onderhandelen van IT-contracten, waardoor u een overeenkomst aangaat die past bij uw doelstellingen en garanties geeft over het resultaat. Tot slot kunnen de adviseurs van itmgr worden ingezet om de selectie en implementatie van uw zakelijke apps van begin tot einde te ondersteunen, vanuit een variërende rol: van ad-hoc troubleshooter tot totaalregisseur.

Meer informatie

Neem voor meer informatie over bedrijfsapps, apps voor de facilitaire dienstverlening of overige mobiliteitsvraagstukken, contact op met itmgr. Of download de PDF-versie van deze visienota, met interessante voorbeelden uit de praktijk.

Consumentenmarkt apps verzadigd

Met ruim een miljoen applicaties in zowel de Apple App Store als de Google Play Store, lijkt het erop dat de applicatiemarkt voor consumenten langzaamaan verzadigt. Onderzoek van Appcelerator, een ontwikkelplatform voor mobiele applicaties, bevestigt dit beeld. Het onderzoek wijst tevens uit dat meer en meer ontwikkelaars zich gaan richten op bedrijfsapplicaties. Uit cijfers die Appcelerator in Forbes heeft gepubliceerd, blijkt dat 43% van de ontwikkelaars die aangesloten is bij Appcelerator, op dit moment bezig is met het ontwikkelen van applicaties voor bedrijven en hun medewerkers. Daarnaast blijkt uit hetzelfde onderzoek een stijging in de vraag naar mobiele bedrijfsapplicaties van ruim 60% in het eerste halfjaar van 2013. Het is te simpel om te concluderen dat de marktwerking haar werk doet, want is het aanbod van ontwikkelaars wel waar bedrijven naar vragen?

Eenvoudige enterprise apps

Vooralsnog lijken de ontwikkelaars vooral de eenvoudigere apps te ontwikkelen voor bedrijven. Bijvoorbeeld een cafetaria-app om te tonen welke producten vandaag in de kantine gekocht kunnen worden, portalen om klantinformatie op te zoeken en apps om uitgaven en declaraties mee te managen. Zitten bedrijven hier op te wachten? Volgens onderzoek van Frost & Sullivan proberen Noord-Amerikaanse bedrijven enterprise apps in te zetten om de productie van hun medewerkers te vergroten. De vijf populairste categorieën zijn: 1) E-mailapplicaties; 2) applicaties die verbonden zijn met interne databases ; 3) losstaande applicaties voor zakelijk berichtenverkeer (corporate messaging); 4) mobiele sales force applicaties; en op 5) werknemer-naar-werknemer social media apps. Dit duidt er op dat kleine ondernemingen en zelfstandige ontwikkelaars niet alle apps kunnen ontwikkelen waar bedrijven naar vragen. Voor deze apps hebben de grotere toeleveranciers vaak een passende oplossing.

Complexe enterprise apps van grote softwareleveranciers

Voor de complexere apps waar grotere informatiestromen doorgaan (zoals salesforce applicaties en apps op andere interne databases) zijn organisaties veelal afhankelijk van derden. Meestal levert een bestaande leverancier (SAP, HP, etc.) een mobiele app die compatibel is met zijn softwarepakket. Het voordeel hiervan is dat de leverancier in staat is om de app te optimaliseren en aan te passen aan de wensen van haar klanten, simpelweg door de kennisvoorsprong. Aan de andere kant zal de leverancier alleen apps ontwikkelen waarvan ze zeker weet dat ze in grote getalen worden afgenomen.

Rol eigen IT-afdeling

Hoe zit het met de eigen IT-afdeling? Vooral grotere bedrijven hebben de resources om enterprise apps zelf te ontwikkelen. Volgens Intel heeft 26% van de bedrijven die deelnam aan hun onderzoek een eigen app ontwikkelt. Gevoelsmatig komt één type app in aanmerking om door de eigen IT-afdeling ontwikkelt te worden: apps die specifieke bedrijfskennis bevatten. De eigen IT-afdeling wordt geacht dichterbij de business te staan en lijkt daarom geschikt om apps te ontwikkelen die specifieke business kennis bevat die niet gemakkelijk met derden wordt gedeeld. Andere apps laten ontwikkelen door de eigen IT-afdeling lijkt een onlogische keuze. Het ontwikkelen van goede apps vereist specifieke kennis die door in-house ontwikkelaars niet continu wordt toegepast. Daarnaast zijn er apps voor talloze bedrijfstoepassingen off-the-shelf beschikbaar, die aangepast kunnen worden aan de bedrijfshuisstijl. Deze apps zijn vaak goedkoper dan de kosten die geïnvesteerd dienen te worden als de organisatie zelf een dergelijke app gaat ontwikkelen.

Inhuren of uitbesteden

Met de inbreng van zelfstandig ondernemers, kleinere softwarebedrijven en toeleveranciers gaat het aantal apps voor de zakelijke markt de komende periode flink toenemen. Deze partijen lijken in staat om aan de vraag van bedrijven te kunnen voldoen. Dit indiceert dat de eigen IT-afdeling minder snel aan de slag gaat met de ontwikkeling van enterprise apps, maar toch zijn er gevallen denkbaar waarin de ontwikkeling van een app in-house plaats vindt. Bedrijven zullen in hun mobiele strategie scherp moeten hebben welke apps door welke aanbieders ontwikkelt dienen te worden!

Meer informatie

Bent u al voorbereid op de opkomst van mobiele applicaties? Weten hoe ten volste kunt profiteren van deze ontwikkelingen? Neem per email contact op met Durk Boersma.

Enterprise App Stores

Door de opkomst van het nieuwe werken en bring-your-own-device komen er steeds meer, en steeds meer verschillende, apparaten op de werkvloer. Vaak zijn deze apparaten verbonden met het internet en andere netwerkbronnen, waardoor organisaties meer grip nodig hebben op devices en de apps die daarop draaien. Een van de mogelijke oplossingen hiervoor is de Enterprise App Store, een platform waarop apps specifiek voor de organisatie zijn verzameld. In vergelijking met de publieke appstores zoals in dit drieluik beschreven, zijn er geen abonnementskosten en beperkingen in publiceren. Daarnaast kunnen ook de distributie, toelatingseisen en doorlooptijd voor een groot gedeelte zelf bepaald worden. Tot slot is het bereik van een goede Enterprise App Store de volledige doelgroep, in tegenstelling tot slechts een percentage bij de publieke appstores. Hierdoor vormen Enterprise App Stores een serieus alternatief voor de publieke appstores. De opkomst van Enterprise App Stores klinkt misschien als toekomstmuziek, maar ze komen sneller dan je denkt!

Wrap-up

Uit bovenstaande kunnen we concluderen dat een app publiceren in de PlayStore het goedkoopste is, relatief gemakkelijk is en de kortste doorlooptijd heeft. Hoewel er wel verschillen bij de controle en de eisen om te publiceren bestaan, is de prijs daar ook naar. Uit het geschetste bereik blijkt de keuze voor een specifiek platform behoorlijk van belang te zijn, zo is het bereik van Microsoft vele malen kleiner dan dat van Apple en Android. Daarnaast is het nog maar de vraag of een publieke app store überhaupt wel de juiste manier van publiceren is voor organisaties.  In zakelijke omgevingen kan het voordelen geven om een voor de organisatie op maat gemaakte app store te gebruiken: de Enterprise App Store.

Apple

Bij de particuliere abonnementsvorm van Apple gaat de distributie van apps via de App Store. Voor de enterprise abonnementsvorm kan echter niet naar de store gepubliceerd worden, maar slechts naar specifieke toestellen of andere enterprise klanten van Apple. Het voordeel van het enterprise abonnement is dat organisaties meer grip op hun eigen apps kunnen houden en dat deze apps voor de doelgroep op maat gemaakt kunnen worden. Nadeel is echter weer dat het initiatief voor het gebruiken van de app bij de organisatie ligt en niet bij de gebruiker. Een enterprise abonnement is dus wel 200 dollar duurder, maar geeft aanzienlijk meer controle en grip op de apps en beoogde gebruikers.

Google

Bij Google wordt een onderscheid gemaakt tussen ondertekende apps en niet-ondertekende apps. Alle apps die via de PlayStore worden aangeboden, zijn ondertekend door Google. Dit betekent dat de app voldoet aan de minimumeisen die Google stelt. Apps hoeven echter niet perse ondertekend te zijn om geïnstalleerd te kunnen worden. Ontwikkelaars kunnen hun apps ook via bijvoorbeeld email, eigen websites of geheugenkaart beschikbaar maken en dus buiten de PlayStore om publiceren. Aan de ene kant maakt dit het publiceren van een app makkelijker, maar het zorgt er ook voor dat deze apps mogelijk niet aan de minimumeisen voldoen. Dit draagt bij aan het grote aantal onveilige apps (70%) dat beschikbaar is voor Android toestellen. Bij Microsoft kunnen apps uitsluitend via de WindowsPhone Store gedistribueerd worden en wordt er verder geen onderscheid gemaakt.

Bereik

Uit onderzoek van TNS Nipo bleek in 2012 ongeveer 50% van de Nederlanders over een smartphone te beschikken. Hiervan draait 75% op Android van Google, 17% op iOS van Apple en 3% op WindowsPhone van Microsoft. Gevoeglijk zijn er dus ongeveer 6 miljoen Android-gebruikers in Nederland, bijna 1,4 miljoen iPhone-gebruikers en nog geen 300.000 WindowsPhone-gebruikers.

Wrap-up

Samenvattend, de Google PlayStore zorgt voor het grootste bereik en het bereik van de WindowsPhone store is wel erg beperkt. Waar Microsoft geen onderscheid maakt tussen verschillende soorten distributie, maakt dit bij Apple en Google wel deel uit van hun werkwijze. In het volgende deel geven we een overzicht van de verschillen en overeenkomst op het gebied van appstores en geven we een doorkijkje naar een alternatief.

Meer informatie

Voor meer informatie over dit onderwerp, of om vrijblijvend een afspraak te maken, neem je contact op met Durk Boersma.